Het is 03:00 uur. Iedereen slaapt, maar jij bent wakker. Niet door een nachtmerrie en niet omdat je naar de wc moet. Je bent wakker omdat je lichaam schreeuwt om één ding: een hijs van je vape. Als je dit herkent, ben je niet de enige. Steeds meer jongeren merken dat hun slaap wordt gekaapt door een craving die sterker lijkt dan zijzelf.
Uit nieuwe cijfers van het Trimbos-instituut blijkt dat vapen voor veel jongeren allang geen onschuldige hobby meer is voor op feestjes. Het is een serieuze daily struggle geworden. Sterker nog: een groeiende groep wordt ’s nachts fysiek wakker omdat hun nicotinelevel te laag wordt. Hoe is het zover gekomen? En waarom voelt die vape als je beste vriend én je vijand tegelijk?
Het is niet jouw schuld (het is chemie)
Misschien voel je je soms stom dat je die vape niet kunt laten liggen, maar het is belangrijk om te weten dat je te maken hebt met een geduchte tegenstander. Fabrikanten gebruiken in moderne vapes vaak nicotinezouten. Klinkt scheikundig, maar het komt hierop neer: deze vorm van nicotine is superzacht voor je keel. Je hoeft niet te hoesten zoals bij een sigaret, waardoor je ongemerkt enorme hoeveelheden binnenkrijgt.
Daarnaast schiet deze nicotine als een raket naar je hersenen. Binnen no-time krijg je een dopamine-kick. Je brein leert razendsnel: vape = fijn gevoel. Voordat je het doorhebt, is je lichaam zo gewend geraakt aan die constante stroom, dat het ’s nachts in paniek raakt als het even niets krijgt. Die ‘vape-wekker’ is dus eigenlijk een afkickverschijnsel in je slaap.
De stress-paradox
Veel jongeren vapen om te relaxen. Even ontspannen als je gestrest bent over school, vrienden of thuis. Het voelt alsof die vape je rustig maakt. Maar hier zit de valkuil: nicotine is een stimulant. Het verhoogt je hartslag en zet je brein ‘aan’.
Als je ’s nachts vapt om weer in slaap te vallen, doe je eigenlijk het tegenovergestelde: je maakt je lichaam wakkerder. Hierdoor slaap je lichter, ben je overdag moeier en sneller prikkelbaar of angstig. En wat doe je als je je angstig of gestrest voelt? Juist, je pakt je vape. Het is een vicieuze cirkel die je mentale gezondheid langzaam maar zeker uitput.
Een eenzame strijd
Het lastige aan vapen is dat het zo makkelijk te verbergen is. Vapes zien eruit als markeerstiften of USB-sticks en ze stinken niet naar rook. Je kunt het stiekem op je kamer doen zonder dat je ouders iets doorhebben. Dat lijkt chill, maar het maakt de verslaving ook eenzaam. Niemand ziet dat je ’s nachts wakker ligt. Niemand ziet dat je in de pauze stiekem naar de wc vlucht omdat je trilt. Je draagt het geheim in je eentje.
Tijd om de controle terug te pakken?
Als je merkt dat je nachtrust eraan gaat, is dat een serieus signaal van je lichaam. Het is geen teken van zwakte, maar een teken dat de verslaving de regie overneemt.
Besef dat die onrust die je voelt veroorzaakt wordt door de nicotine, niet opgelost. Stoppen is ontzettend lastig, zeker met die nicotinezouten, maar je hoeft het niet alleen te doen. Praat erover met iemand die je vertrouwt of check anonieme hulplijnen. Je nachtrust (en je vrijheid) is het waard om voor te vechten.
